Адыгэбзэмрэ адыгэ литературэмкIэ егъэджакIуэу илъэс куэдкIэ сылэжьащ.

ЕджапIэм сызэрыщыIа лъэхъэнэм къриубыдэу си псэм нэхъыфIу къилъытэ Iэмалу хъуар къэзгъэсэбэпащ. Щхьэпэ хъуауэ слъытэхэр вжесIэнщ.

1. Егъэджэным и мызакъуэу гъэсэныгъэ дерсхэр сытым дежи езгъэкIуэкIащ. Адыгэ Хабзэм ехьэлIауэ нэхъ ящIапхъэу къэслъытэхэр театр теплъэу, зэпеуэу, джэгукIэ зэмылIэужьыгъуэ защIэурэ къызэзгъэпэщащ: адыгэ нысашэ, гущэхэпхэ, кхъуейплъыжькIэрыщIэ, адыгэ шхыныгъуэ, хъуэхъу зэпеуэ, адыгэм хьэкум зэрырагъэкIуэкIыр, утыку итыкIэ, псалъэзэблэдз зэпеуэ, акъыл жан, IущагъкIэ зэхыхьэ, таурыхъхэм нэхъ дахэу къеджэ, екIуу къафэ...куэд мэхъу.

2. Нэхъ цIыкIухэм деж щезгъэкIуэкI адыгэбзэ дерсым Iэмал имыIэу иужь дакъикъипщIыр къафэкIэ зэхуэсщIыжырт. Мо нану езэшахэм папщIэ ар икIи я Iэпкълъэпкъым и зыгъэпсэхут икIи я гукъыдэжт, икIи я гуфIэгъуэт. Щауэ цIыкIухэми пщащэ цIыкIухэми я увыкIэм, Iэгу еуэкIэм, утыкум зэрихьапхъэм, зэблэкIыкIэм - псори дахэу езгъэлъагъурт, езыхэр нэхъ балигъ хъуа нэужьи утыкум екIуу ихьэфын хуэдэу.

3. Я цIэ - унэцIэр, зыщыщыр, къызыхэкIа лъэпкъыр, я адэшхуэ - анэшхуэхэр, адэ- анэр, къыдалъхуахэр, жылэ щыпсэур, уэрам зытесыр, унэ зыщIэсыр - Iэмал имыIэу адыгэбзэкIэ ищIэу езгъасэрт.

УеупщIамэ- псори къэмыувыIэу къыбжиIэрт дэтхэнэ нануми.

4. Гъэм и лъэхъэнэ дэтхэнэм дежи: щIымахуи, бжьыхьи, гъатхи губгъуэхэм, тафэхэм, бгыхэм, псыхъуэхэм, джабэхэм, мэзхэм сшэрт. ЗыплъыхьакIуэ, мэракIуэщыпэ, бдзэжьеящэ, Iэжьэкъежэх- псори едгъэкIуэкIащ.

Абы хуэдэу нанум и къэухьыр зезыгъэужь куэд щыIэкъым. Зригъэужьым и мызакъуэу, и лъахэр, и щIыналъэр, и Хэкур фIыуэ илъагъуу ирегъасэ. Абы щалъэгъуа псор, я нэгу щIэкIар, къазэрыщыхъуар, дыкъекIуэлIэжа нэужь сытым дежи езгъэтхыжу щытащ. А щIыпIэ дыздэкIуэхэм ехьэлIауэ тхыдэм къыхэщыжхэми дытепсэлъыхьыжырт.

5. НэхъыжьыфIхэр къезгъэблагъэурэ щIэблэмрэ ахэмрэ я зэдэуэршэрхэри мымащIэу диIакъым. Ар сытым хуэдэу тхъэгъуэу ялъытэрэт!

6. "ЛIэужьыр бжьиблкIэ мауэ" жыхуиIэ псалъэжьым дытету «Уи лъэпкъым и тхыдэр пщIэну къыптохуэ» лэжьыгъэшхуи къыдэхъулIэу екIуэкIащ. Езы нанухэр абы иригуфIэу сытым хуэдиз къыщатIэщIыжат дэфтэрхъумапIэхэм.

7. УрысыбзэкIэ ди лъэпкъым теухуауэ ятхауэ щыIэхэр адыгэбзэкIэ зэддзэкIыжу, абыхэм дерсхэм дыкъыщеджэжу, дыщытепсэлъыхьыжу лэжьыгъэфIхэ едгъэкIуэкIащ. Абыи бзэхэм хуэIэрыхуэу ирегъасэ, анэдэлъхубзэри лъэпкъ тхыдэри фIыуэ зрегъэщIэж...

8. АдыгэбзэмкIэ дерсхэм псалъэухауэ зэпкърытххэр нэхъыбэр Адыгэ Хабзэм къыхэсхырт. Япэрауэ хабзэр зэдгъащIэрт, и мыхьэнэм дытепсэлъыхьырт, иужькIэ псалъэхэм я зэхэлъыкIэм, псалъэухам и зэпкърыхыкIэм...а зы псалъэухам куэд къедгъэIуатэрт...

Длэжьар мащIэкъым, щхьэпэ зэрыхъуами и щыхьэтщ, ди Iэгум икIа нану куэдыр цIыху тэмэмхэу дунейм зэрытетыр. ЕхъулIэныгъэхэм хызобжэ, адыгэбзэмкIэ егъэджакIуэу дэри дыхъуну дыхуейщ, жаIэурэ си сабийуэ 12-р адыгэбзэ къудамэм зэрыщIэтIысхьар. Иджыпсту ахэри егъэджакIуэу мэлажьэ.

Грамматикэ лэжьыгъэ едгъэкIуэкIрэ, адыгэ тхакIуэхэм я гъащIэмрэ я тхыгъэхэмрэ дытепсэлъыхь къудей мыхъуу, лъэпкъым епха дэтхэнэ зы лъэбакъуэми щыдгъэгъуазэу, Бзэр, Адыгэ Хабзэр, ЩIыуэпсыр зэкIэрымыхуу едгъэцIыхуу, едгъащIэу дахэтмэ. ди щIэблэр лъэщу гъэса хъунущ. Нобэрей ди нанухэр Iущ цIыкIухэщ, акъылыфIэхэщ - узэхахынущ. Ауэ, лъэпкъым и цIыху дыхуеймэ, гъэсэныгъэ ядезыгъэкIуэкIын хуейри, нанухэм яхэбгъэхьэ хъунури Адыгэпсэу щыт егъэджакIуэхэращ.

 

 Багъ Марям


 

 

лента новостей

посещаемость

Пользователи
1
Материалы
1424
Кол-во просмотров материалов
6488526